Бөлімдер

Жоспарлы-технологиялық бөлім (ЖТБ)

Солдан оңға қарай: Ю.А. Лобода, Л.Н. Селезнева – 2008 жылдан бастап директордың өндіріс пен экономика бойынша орынбасары, Н.В. Пащенко

Үстідегі жоспарлау. ЖРБА-ға есепті құжаттаманы, статистикалық есептілікті құрау.
Уағдалық жұмыстарға арналған тапсырыстарды қабылдау.

 

Бухгалтерия

Қаржылық пен салықтық есепке алу, ақшалай қаржылардың, табыстар мен шығындардың түсуі мен кері шығуын есепке алу, өндірістің қаржылық көрсеткіштерін анықтау. Қаржылық-шаруашылық тірлік бойынша есептерді, салықтық есептілік пен мемлекеттік сатып алулар бойынша есептерді құрау әрі тапсыру.

 

Мемлекеттік секреттерді қорғау бөлімі (МСҚБ)
Л. И. Граблевская – МСҚБ бастығы

Секреттілік режимін қамтамасыз ету әрі оның орындалуына үнемілік қадағалауды жүргізу  бойынша іс-шараларды жасақтайды әрі жүзеге асырады.

 

Кадрлар бөлімі (КБ)
Қ.Ғ. Сағындықова – кадрлар бөлімінің аға инспекторы

Еңбектік тәртіпті әрі ішкі реттіліктің ережелерін қамтамасыз ету, жұмысқа қабылдау, кадрлар бойынша құжаттаманы жүргізу

 

Компьютерлік өңдеу тобы (КӨТ) 
Солдан оңға қарай: Г.Ю. Рагулина, Н.В. Грошевская, Е.М. Вдовцева

Компьютерлік технологиялар саласында өндірісті техникалық қолдап тұруды қамтамасыз ету. Тақырыптық картографиялау бойынша жұмыстарды орындау.

Материалды-техникалық пен шаруашылық қамтамасыз ету бөлімі (МТпҚҚБ)

Материалдармен қамтамасыз етіп тұру, абаттандыру, аумақты күзету, кәсіпорынның қамтамасыз ету тіршілігі жүйелерін жұмыс күйінде ұстап тұру.

КАРТОГРАФИЯЛЫҚ ЦЕХ
Ерсін Тілеубайұлы Таутескенов – 1996 ж.дан бастап картографиялық цехтың бастығы. Білімі жоғары – Новосібір геодезия, аэрофототүсіру мен картография инженерлерінің институты. Кәсіпорындағы жұмысының стажы 17 жыл.

Республиканың экономикасы мен қорғанысының көптеген салаларында аз емес маңызды құрамдасы жергілікті жер туралы ақпарат болып отыр. Осымен байланысты сапалы картографиялық продукцияға өсуші сұраныс бағылады. Барлық масштабты қатардың жасалынып жатушы мемлекеттік топографиялық карталары жергілікті жер туралы максимальді толық ақпараттауды көрініс бергізеді әрі республиканың экономикасы мен қорғанысының түрлі сфераларында қолданылушы, әртүрлі туынды материалдарды жасау үшін негіз болып отыр, елдің қорғанысқабілеттілігінің бекемделуіне, ұлттық қауіпсіздіктің деңгейінің артуына септеседі.

Гесско Евгения Алекссевна – ТКТ (тақырыптық картографиялау тобының) бөлімінің бастығы. Білімі жоғары – Новосібір геодезия, аэрофототүсіру мен картография инженерлерінің институты. Кәсіпорындағы жұмыс стажы 28 жыл.

Республиканың территориясының, жергілікті жердің мен мемлекеттік топономикаға осы заманғы күйіне сәйкес келетін мемлекеттік топографиялық карталармен, қажетті квалификациялы кадрлік ресурстармен, техникалық пен технологиялық қондырғылар мен программалармен қамтамасыз етілмеушілігінде, және де беру, сақтау кезінде геодезиялық пен картографиялық деректерді бұрмалаушылық, елдің экономика мен қорғанысқабілеттілігінің көптеген міндеттерін шешу кезінде теріс көрініс береді.

 

«ҰКГФ» РМҚК Бас редакторы – Рынкевич Елена Геннадьевна.

 

Картографты-геодезиялық қызметсіз геологтар мен жергеорналстырушылардың, географтар мен тарихшылардың жұмысын көз алдына келтіру мүмкін болмас еді. Топографиялық, физикалық, саяси карталарсыз әскерилер, туристер, оқышулар да күн көре алмас еді. Сондықтан, еліміз бен әлемді, бізге алақандағыдай қылып, алға тартушы адамдардың маңдай терін төккен еңбегі әсіресе бағалы.

Картографиялық цех, тұтастай кәсіпорын сияқты да, тарихын 1945 ж.дан алады.

Алғашқы соғыстан кейінгі жылдары Ленинград АГПнен Қазақ АГПне төрт сызушы қыз жолданған болатын: В. Кострова, Г. Красногорская, В. Шеина мен Т. Мирошненко. Дәл  сол жылдың қыркүйегінде сызушылардың курстарына алу ұйымдастырылды, онда алғаш рет рельефті қисықаяқшамен сызып шығу әдісі қолданылған.

 

1947 жылға қарай картографиялық цехта, масштабы 1:25 000 карталардың оригиналдарын шығаруға дайындап жатқан, сызушылардың әлден екі бригадасы жұмыс істеп жатты. Бұл  топографиялық карталар үшін жергілікті жерді түсіру және де Қазақ аэрогеодезиялық кәсіпорынының мамандарымен орындалған болатын. Осы уақыттан бастап халық шаруашылығының мұқтаждықтарын масштабы 1:25 000 карталармен қамтамасыз ету бойынша жұмыс жүйелік сипатты иеленеді.

 

Жыл сайын цехтың қайраты өсіп отырды, оның құрамы мен жұмыскерлердің майталмандығы ұлғайып отырды, картографиялық продукцияны шығару бойынша өндірістік жоспарлар өсіп отырды.

1964 ж. кәсіпорында жаңа процесс – карталарды қайтаресімдеуді енгізумен цех ұйымдастырылды, ал 1966 ж. екі цехтың – картографиялық цех пен карталарды қайтаресімдеу цехының тоғытылуы болды.

 

1968 жылы картографиялық цехты И.Д. Подосенова басшылады. Бұл өз-өзін құрбан еткен, тіпті 1992 ж. лайықты демалысқа шығуға дейін де, жұмысқа бүкіл өмірін бағыштаған еңбек адамы болатын. И.Д. Подосенова басшылығында цех жаңа, сол кез үшін осы заманғы процесс – карталарды гравирлеу әдісімен шығаруға дайындауды игерді. Жыл сайын картцехтардың ұжымы Семей мен Ташкент топографиялық техникумдарынан, Москва мен Новосібір геодезия, аэрофототүсіру мен картография институттарынан келген жас мамандармен толықтырылып отырылды.

 

Кәсіпорында сызушы-граверлерді дайындау бойынша курстар ашылған болатын. Цехтың ұжымы шығарылушы продукцияның саны мен сапасы бойынша ең жоғарғы нәтижелерді көрсете отырып, кәсіпорынның қоғамдық өмірінде ең белсенді түрде қатысып отырды, жалпыодақтық әлеумжарыстарда қатысты. Картцехтың ұжымына қолдан қолға өтіп отырушы Қызыл ту бір рет емес табысталды.

 

Дәл осы кезде картографтардың күшті, жоғарымайталманды, өз шаруасын білетін әрі сүйіп істейтін ұжымы қалыптасты. Осы кезге дейін картцехтың ұжымы бұл қасиеттерінен айырылмады.

 

Әрі, бүгін, «ҰКГФ» РМҚК осы заманғы кәсіпорынында, әртүрлі кіші бөлімдерде еңбек ететіні немесе оларды картографиялық цехтың ұжымының уәкілдері, И.Д. Подосенованың тәлімгерлері басшылайтыны кездейсоқ емес.

 

Жас егемен мемлекет – Қазақстан Республикасының бой көтеруінің қиын кезінде, кәсіпорынның басшылығы, елмен бірге тәуір емес кездерді кеше отырып, картцехтың майталман кадрларын сақтай алды, олар қазір жас мамандардың тірегі әрі тәлімгелері.

 

МАТЕРИАЛДАРДЫ ДАЙЫНДАУ МЕН САҚТАУ ЦЕХЫ (МДСЦ)

Андасбаева Жанар Игеновна – 2011 жылдан бастап МДСЦ бастығының м.а. 

Білімі жоғары.

1995 жылы Әл-Фараби атындағы Қазақ Мемлекеттік Ұлттық университетін география мамандығы бойынша бітірді.

1997 жылдан бастап «ҰКГФ» РМҚК жұмыс істеп жатыр.

2008 жыл – техникалық қадағалау бөлімінің бірінші категориялы карталардың редакторы.

2011 жылдың наурызы – ТҚБ мен Э бастығының м.а.

2011 жылдың қыркүйегі – МДСЦ бастығының м.а.

Мамандығы бойынша жұмыс істеу стажы 15 жыл.

Қазақ аэрогеодезилық кәсіпорынын 1945 жылы құру мезетінен, тікелей кәсіпорынның базасында болған жасалынып жатушы топографты-геодезиялық материалдар үшін қамбалар да ұйымдастырылды. Жылдар өте, материалдардың жинақталуына қарай, қамбаның аудандарын кеңейтуде өте қажеттілігі пайда болды. Первомайский қонысшасының ауданында, іс жүзінде Алматыдан шығу жерінде, жаңа ғимарат тұрғызылған әрі, «Орталық картографты-геодезиялық фонд» атауын алған өзбетті кәсіпорын құрылған. Ол 2000 ж. «Ұлттық-картографты-геодезиялық фонд» аталған.

Қазақстан Республикасының Үкіметінің 2002 жылғы 15 наурыздағы №311 Қаулысымен  «Ұлттық картографты-геодезиялық фонд» РМҚК оған «Картография» РМҚКн қосу жолымен реұйымдастырылды. Біріктірілген кәсіпорынның тірлігінің негізгі бұйымы топографты-геодезиялық пен картографиялық жұмыстарды болғызу болды. Фондтың өзі 2002 жылдан бастап МДСЦ (материалдарды дайындау мен сақтау цехы) атауын алды әрі ҰКГФ структуралық кіші бөлімдерінің бірі болып отыр.

Фондта, жартығасырлық периодтан аса, олардың мекемелік тиесілілігі мен меншіктілігінің ұйымдастырулық-құқықтық қалыбынан тәуелсіз, Қазақстан Республикасының геодезиялық пен картографиялық тірлігі субьектілерінің тірлігінің нәтижесінде алынған материалдар мен деректер шоғырланған.

Кәсіпорынды реұйымдастыру кесірінен қамбаның көлемінің азаюы болды. «ҰКГФ» өндірістік бөлмежайлары Республикалық картографиялық фабрикаға қайта жабдықталғандықтан, фондтың барлық материалдары «Картография» кәсіпорынының өндірістік бөлмежайларына тасылды, ол сол мезетке материалдардың мұндай көлемін сыйғызбайтын. Көшу бірнеше жылдар бойына жүзеге асырылды, сондықтан эксперттік комиссиямен жоспарлы түрде материалдарды жоюға таңдау болғызылып тұрды. Олардың  сақтау мерзімі өтіп кеткен, 20 жыл бойына талап етілмеген және жарамсыздыққа келген материалдар таңдалды. 3000 000 бірліктен аса жойылды.

Ірі масштабты топографиялық карталарды жаңарту бойынша жұмыстың көлемінің ұлғаюымен әрі карталарды жасаудың цифрлы әдісіне өтумен, және де мемлекеттік тілде карталарды жасаумен байланысты Фондты осы заманғы материалдармен жоспарлы түрдегі толықтыру жүріп жатыр. Мысалы, 2007-2009 жылдар периодына, топографиялық  карталардың тираждары ғана 669 200 бірлік түсті.

Осы кезде фондтың материалдары сақтаудың ондаған миллион бірліктерін санайды әрі үлкен құндылықты уәкілдейді.

МДСЦда сақтауда бар:

техникалық есептер, координаттар мен биіктіктердің каталогтары және мемлекеттік нивелирлік торларды, барлық класс пен разрядты геодезиялық торларды, гравиметриялық фундаментальді мен бірінші класты торларды, және де астрономиялық пункттер мен базистік торлардың пункттерін жасау, дамыту мен жұмыстық күйде қолдап тұру бойынша басқа материалдар мен деректер;

Жерді дистанциялық зондтау біріншілік пен туынды материалдар мен деректері (аэрофототүсірулер мен космостық түсірулер), және де аэрофототүсірудің паспорттары, түсірулерді картографиялық байлаудың схемалары;

геодинамикалық зерттеулердің материалдары мен деректері;

жергілікті жердің (масштабы 1:2000 мен ұсақ), соның ішінде беттік сулық обьектілердің, Қазақстан Республикасының ішкі теіз сулары мен континентальді шельфінің топографиялық түсірулері бойынша техникалық есептер;

мемлекеттік топографиялық карталардың оригиналдары мен копиялары (масштабы 1:10 000 мен ұсағырақ), қонысталған пункттердің жоспарлары (масштабы 1:2000 мен 1:50000), және де көрсетілген карталар мен пландардың тираждық оттискілері;

жалпыгеографиялық, саяси-административті, ғылыми-анықтамалық пен басқа тақырыптық карталар мен атластардың оригиналдары;

карталар құжаттамасы бар кезекшілік топографиялық, соның ішінде Қазақстан Республикасының мемлекеттік шекарасын, Қазақстан Республикасының облыстарының административті шекараларын орнату мен өзгерту бойынша материалдар;

географиялық атаулардың мемлекеттік каталогы мен оған арналған бастау алулық материалдар, Қазақстан Республикасының территориясындағы географиялық обьектілердің, шетелдік мемлекеттердің, құрлықтар мен мұқиттардың атауларының сөздіктері мен анықтамалары;

Өндіріс үшін материалдарды есепке алуды, сақтауды жүйелеуді қамтамасыз ету, таңдау мен беру бойынша жұмыстарды орындау келесі топтармен жүзеге асырылады:

Түсуші топографты-геодезиялық материалдарды кіруші қадағалау

Вологодских Наталья Андреевна – жетекші геодезист-эксперт

МДСЦға шоғырландыруға түсуші орындалған мембюджеттік жұмыстар туралы техникалық есептер алдын алғы экспертизалауды өтеді. Салынған көлемдерге толық сайлылығы болуында әрі сәйкес нормативті-техникалық құжаттарға сапалы ресімдеуде  ғана есептер сақтауға қабылданады.

Өзге материалдардың түсуі, олардың қозғалысы, өтінімдер бойынша жан-жаққа жолдау, тиражды басу үшін картографиялық фабрикаға ЦТКға жолдау, және де картограммаларды жүргізіп отыру – жұмыстардың осы және басқа түрлері және де қадағалауда болуда.

ЖОБАЛЫҚ БЮРО
Казаева Светлана Федоровна – 2009 жылдан бастап «ҰКГФ» РМҚК ЖЖБ бастығы. Топографты-геодезиялық өндірісте 46 жыл жұмыс істеп келеді. Өз еңбек тірлігін 1964 жылы бастады, өндірістен қол үзусіз МИГАмКИды бітірді. Түрлі кіші бөлімдерде жұмыс істеді: №6 кәсіпорын, №104 экспедиция, Душанбе қ. №19 кәсіпорыны. Адал еңбегі үшін ардақ мадақтау-қағаздарымен, «Еңбек ардагері» медальімен, Қазақстан Республикасының «Ардақты геодезисті» белгісімен марапатталды.

Жобалық бюроның тарихы Қазақстанның территориясында топографты-геодезиялық жұмыстарды жүргізу үшін Алматы қаласында Қазақ аэрогеодезиялық кәсіпорынын құрумен байланысты. Кәсіпорынның архивтерінде 1949 жылғы 29 қыркүйектегі бұйрық сақталған, онда жазылған: «құралушы техникалық жобалардың сапасын тәуірлету әрі ГКББна бекітуге оларды уәкілдеу мерзімдерін орындау мақсатында, техникалық жобаларды дұрыс әрі уақытылы құрау үшін есептеп шығару цехының бастығы Т.Л. Татькова жолд.қа жауаптылық жүктелсін әрі оған инженер-жобалаушы Н.Г. Стороженко жолд. бағындырылсын».

1949 ж. титулдар бойынша алғашқы жобалар жазылған болатын: К-105 (триангуляциялау бойынша жұмыстар), К-211, К-213 (масштабы 1:25 000 стереотопографиялық пен контурлы-комбинрленген түсіру), К-306, К-307, К-308 (нивелирлік жұмыстар).

1950 ж. 24 ақпанында ҚазАГПда, жобалы-рекогнисцирлеулік бюро (ЖРБ) деп аталатын арнайы кіші бөлім құрылған. ЖРБ бастығының міндеттерін орындаушы қылып Л.И. Нефедованы тағайындады.

Түрлі жылдары жобалық бюро бөлімін Я.А. Притула, И.И. Беляков, М.А. Ершов, А.В. Папшев (1977-1982, 1993 жж.), С.А. Ожигов (182-1984 жж., 1996-2002 жж.), А.И. Хомутов (1984-1991 жж.), В.В. Крылов (1992-1996 жж.) басшылады. 1996 ж. бастап техникалық жобалар мен сметаларды құрау бойынша жұмыстары, «ҰКГФ» РМҚК МДСЦ құрамына кіруші топпен орындалып келді, 2009 жылдан бастап жоспарлау мен жобалау бөлімін (ЖЖБ) С.Ф. Казаева басшылап отыр.

2010 ж. жобалық бюроға 60 жыл толды.

Солдан оңға қарай, үстіңгі қатар: Р.А. Қабдуллина, С.А. Юрченко, В.Г. Серебрякова, Е.А. Новосельцева, төменгі қатар: В.Б. Ляндусова, Н.Б. Емельянова, С.Ф. Казаева.

Осы кезде жоспарлау мен жобалау бөлімі (ЖЖБ) жеті адамнан тұрады.

ЖББ топографты-геодезиялық пен картографиялық жұмыстарды болғызуға техникалық жобалар мен сметаларды жасақтаумен, құраумен, келісумен айналысуда.

ТЕХНИКАЛЫҚ ҚАДАҒАЛАУ МЕН ЭКСПЕРТИЗА БӨЛІМІ (ТҚмЭБ)
Омарова Сәуле Абдулловна – техникалық қадағалау мен экспертизалау бөлімінің бастығы. Білімі жоғары – Новосібір геодезия, аэрофототүсіру мен картографиялау инженерлерінің институты. Кәсіпорындағы жұмысының стажы 33 жыл. Қазақстан Республикасының «Ардақты геодезисті» белгісімен марапатталған.

Техникалық қадағалау мен экспертизалау бөлімі ҰКГФта 2007 жылы құрылған. «Қазақстан Республикасының Агенттігінің топографты-геодезиялық кәсіпорындарында  экспертті-тексерулік комиссиялары туралы» Төсемге сәйкес, Экспертизалау бөлімінің басты міндеттері:

Бірыңғай технологиялық саясатты сақтау.

Геодезиялық, топографиялық, картографиялық жұмыстар мен ҰКГФқа сақтауға түсуші цифрлы картографиялық продукцияны жасау бойынша жұмыстарды мекемеішілік қадағалау мен қабылдаудың бірлігін болғызу мен қамтамасыз ету.

Кәсіпорындардан ҰКГФқа түсуші, ЖРБАмен бекітілген, республикалық бюджет есебінен орындалушы, топографты-геодезиялық жұмыстарды қадағалаулық қарап шығу графигімен сәйкес, материалдар, редакциялы-қадағалаулық тексеру мен комплектілігін қадағалауды өтеді. Қарап шығу негізінде, ТҚБмЭ материалдарды үнемілік сақтауға немесе цифрлы карталардың тиражын басып шығаруға беру мүмкіндігі туралы түйін береді.

Қабылдауға дайын продукция ғана алға тартылады.

Міндетті тексеруге жатады:

  • шығаруға арналған материалдардың комплектілілігі;
  • мазмұнның барлық элементтерін графикалық бейнелеудің сапасы;
  • картаның парағының формулярын толтырудың толықтығы мен дұрыстығы;
  • математикалық пен геодезиялық негіздің дәлдігі әрі картаның парағының жиегінің фактілік шамаларының теоретикалықтарға сай болулығы;
  • Қазақстан Республикасының мемлекеттік шекарасын бейнелеудің дәлдігі;
  • барлық өзіндік атаулардың, түсіндірулік қол қоюлардың, сандық сипаттамалардың, биіктіктердің белгілерінің, горизонтальдер мен жиектен тыс ресімдеудің қол қоюларының дұрыстығы;
  • саяси-административті бөлудің шекараларын, қонысталған пункттердің атауларын, олардың административті мәні мен категориясын көрсетуде жаңа деректерге сай болулығы;
  • барлық жиектері бойымен қиюластырулар.

Солдан оңға қарай: редактор С.В. Иванов, ТҚмЭБ бастығы С.А. Омарова, редактор О.В. Фирсова, бас инженер Т.Т. Бадмаева, жетекші редактор Ж.И. Андасбаева – жұмыс консилиуымында.

ТҚмЭБда тексерілген, материалдар, олардың сапасы нормативті-техникалық құжаттаманың талаптарына сай емес, дайындаушы-кәсіпорынға түзетуге немесе толықтыра жасауға қайтарылады.

Агенттіктің кәсіпорындарынан өзге, картографиялық продукцияны шығарумен, ЖРБАмен берілген, топографиялық пен картографиялық жұмыстарға лицензияға ие, аз емес ұйымдар айналысатынын атап өту лазым.

Мемлекеттік шекараны, қонысталған пункттердің, географиялық пен басқа обьектілердің атауларын бұрыс көрініс бергізуді болдырмау үшін мұндай кәсіпорындардың топографты-геодезиялық пен картографиялық продукциясында, олардың меншіктілік мен тиесілілігі қалыбынан қарамай, олардың жұмысын ҰКГФта келісуді, есепке алу мен қадағалауды жолға қою жөн.

Бөлімде, іс жүзінде далалық пен камеральді жұмыстардың барлық процестеріне иелік ететін жоғары квалификациялы еңбеккерлер жұмыс істейді. Бөлімнің еңбеккерлерімен жаңа техниканы игеру бай өндірістік тәжірибені жаңалау технологиялармен  қосқызғызады.

ФОТОГРАММЕТРИЯЛЫҚ ЖҰМЫСТАРДЫҢ ТОБЫ (ФЖТ)
Солдан оңға қарай: В.Д. Есауленко, Л.С. Пивоварова, Г.А. Аваева, Т.С. Гуревич, З.А. Щербакова, Л.М. Медынцева, А.А. Калкашева, Л.Л. Баранова.

Елдің негізгі картографиялық фондын топографиялық карталар құрайды. Олар халық  шаруашылығы, ғылыми мен қорғаныстық міндеттерді шешу үшін қажет. Топографиялық карталар алғашқылық: олар аспаптық пен далалық зерттеп алу кезінде тікелей жергілікті жерде алынушы, фактілік материалды тура беруімен айырмаланады.

Картаның көбірек құндылау сапалары: жоспарлы мен биіктіктік негізінің жоғары дәлділігі, жергілікті жердің ориентирлерін беру, мазмұнының барлық масштабты қатары бойына осы заманғылылығы, келісілгенділігі, обьектілердің сапалық пен сандық сипаттарының бар болуы, түрлі мәні бар шекараларды, табиғи шептерді көрсету,  өлшеулер мен есептеулерді орындаудың сенімділігі.

Соғыстанкейінгі жылдары халық шаруашылығын дамыту ірі масштабты карталарды құрауды талап етті.

1:100 000 мен 1:25 000 масштабтарда картографиялау кезінде негізінен стереофотограмметриялық әдіс пайдаланыла бастады.

Алғашқы өндірістік процестердің бірі болып кәсіпорында стереометр көмегімен топографиялық карталарды жасау болды. Одан кейін қарапайым стереометрлер орынына стереографтар келді, олардың негізіне жергілікті жердің геометриялық модельінің нүктелерін өлшеу кезінде үстідегі коррекциялаудың принцибі төселген. Ірімасштабты карталарды жасау отандық приборлар – Ф.В. Дробышев стереографы мен Г.В. Романовский стереопроекторын енгізуді жеделдетті.

 

Бұл периодта, универсалды стереоприборлардың көмегімен орындалушы стереотопотүсірудің негізгі масштабы 1:25000 масштабы болған. Кәсіпорынның фотограмметриялық жұмыстарының цехы Қазақстанның ғана емес, Батыс Сібірдің де территориясына карталардың оригинлдарын жасауды орындады. 70-жылдары мелиорациялау, қалалар мен ірі қонысшалардың пландарын құрау мақсаттары үшін масштабы 1:10 000 карталардың оригиналдарын қарқынды жасау басталды. Ірі масштабты  топографиялық карталар мен пландар стереосурет тарту процессінен кейін бірден цехта таза сызып шығу әдісімен шығаруға дайындалды.

Стереотопотүсірулердің үсті-үстіне өсуші көлемімен байланысты мамандардағы қажеттілік ұлғайды. Инженерлер мен техникашыларды кадрлармен толықтыру КСРОның  жоғары мен орта үйрену мекемелерінің шығарылушылары есебінен жүзеге асырылып келді: МИГАмКИ, НИГАмКИ, Львов политехникалық институты, Семей топографиялық техникумы мен бас. Алайда, мамандардың саны жетіспейтін болды. Сондықтан, кәсіпорында бұрынырақ бар болған цехтарда бірге оқу шарттарында мамандарды курстарда бөлек дайындау туралы шешім қабылданды. Стереоцехта кіші фотограмметрист-техникашылар дайындалды. Түрлі жылдары курсанттармен айналысуды жоғары квалификацияланған мамандар өткізді: А.М. Данильчев – сол периодта цехтың бастығы, Г.П. Геликонова, В.Е. Лютикова, Н.Н. Семеркова, Е.А. Матузова, З.И. Барышева мен басқалар.

Көптеген жастар мен қыздар ары қарай ЖООлар мен техникумдарға таңдаған мамандығы бойынша түсті әрі оқудың күндізгі немесе сырттай қалыбы бойынша арнайы білімді алды. Кадрлардың квалификациясын арттыру әрқашан дұрыс қарсы алынды әрі қолпашталынды.

Цехта келесі бағыттар бойынша жұмыстар орындалды: фотолабораториялық жұмыстар, планды-биіктіктік байлауды қоюлату, стереосурет тарту мен топографиялық карталар мен пландарды құрау.

Уақыттың түрлі периодтарында бұл процестер бірнеше мәрте бір цехқа біріктірілді немесе  екі цехқа бөлінді. 1992 жылы жұмыстардың көлемінің үлкен қысқаруы әрі, салы ретінде мамандардың қысқаруы болды. Нәтижесінде, кезекті ретте бір цехқа біріктіру болды, оның саны 200 адамнан аса құраған. 1996 жылға қарай жұмыстардың көлемі айтарлықтай қысқарды, әрі қоюлатудың тұтас процессі мен стереосурет тарту мен фотолабораторлық процестердің бір бөлігін қысқарту қажеттілігі пайда болды. Фотолабораторлық процестерден көк пен аммиактық (қоңыр) копияларды дайындау, «Климш» фоторепродукциялық камерасында дәл негативтерді дайындау, аэротүсірулерді контактілі мен проекциялық басып шығару қалды.

 

Одан басқа, әзірге «Ромайор» офсеттік станогы мен түптеулік процесс әрекет етуде.

Осы мезетте фотограмметриялық жұмыстар тобының (ФЖТ) сандық құрамы бар-жоғы 9 адам. Олардың әрбіреуі бірнеше процесттерді біледі, түрлі жұмыстарды орындай алады. Өкінішке орай, рельефтердің суретін тарту әрі карталарды құрау кәсіпорында қазір жоқ.  Негізінен, қазір барлық кәсіпорындар цифрлы карталарды жаңарту мен құраумен айналысуда, яғни, жинақталған материалдарды өңдеу жүріп жатыр. Алайда антропогенді мен табиғи факторлардың нәтижесінде жергілікті жердің рельефі де өзгеруде емес пе.

Жақында жаңа топографиялық карталарды жасауда қажеттілігі пайда болады. Әрине,  жұмыстардың технологиясы өзгерген, бірақ картаның негізгі принциптері – көрнекілік пен оқылулық – қалады. Жастарға, белгілідей, максимализм тән – «өзіміз-ақ барлығын істей аламыз, шартты белгілер бар емес пе», алайда шартты белгілерді қолданудың дұрыстығын, рельефтің оқылатын қалыптарын бейнелеуді жинақталған тәжірибені пайдалана отырып, іс жүзінде ғана үйретуге болады. Өкінішке орай, сол тәжірибеге ие, мамандар аз қалуда. Бірақ мамандардың ұжымы болашаққа сеніммен қарап отыр әрі өздерінің алдында қойылған, міндеттерді орындау үшін барлық күштерін салуда.